[Eibergen]

Afgedankt gereedschap opknappen en een nieuw leven geven. Dat is de duurzame manier waarop de stichting Gered Gereedschap hulp biedt aan mensen in minder bedeelde landen. In de Achterhoek gebeurt dit al 35 jaar, vanuit de eigen werkplaats in Eibergen. Recent kreeg Gered Gereedschap bijzondere waardering toen het een eervolle plek behaalde in de jaarlijkse Duurzame 100 van Dagblad Trouw.

Tekst: Gerard Menting Foto’s: Feikje Breimer

Vrijwilligers zijn twee ochtenden per week aan de slag om het ingezamelde gereedschap uit te zoeken en te bekijken of ze een tweede leven kunnen krijgen. Is dat het geval dan gaan ze aan de slag om tangen, vijlen, zagen, dopsleutels of schaven weer gebruiksklaar te krijgen. Slijpen, schuren, scharnierpunten invetten of een likje lak aanbrengen.

Deze woensdag zijn ze met z’n zessen, de meesten hebben een technische achtergrond. Bert (64) was onderhoudsmonteur, Hans (64) elektromonteur, Harrie (71) metselaar die vooral in Duitsland werkte. De tweede Harrie (71) was chauffeur. “Ik moest heel veel leren maar had hier gelukkig goeie leermeesters”.

Bart van Zijderveld (75), tevens voorzitter, was werkzaam bij een raadgevend ingenieursbureau. Piet Roeland (75, secretaris/penningmeester) werkte in het speciaal onderwijs. “Ze hebben me een beetje gepusht, ze konden mij wel gebruiken”, zegt Bart. Speciale vaardigheden zijn niet nodig, vult Piet aan.”Als je knutselen leuk vindt kom je al een heel eind. Dit is mooi vrijwilligerswerk en ook goed voor de sociale contacten.”

Veilige landen

Van het opgeknapte gereedschap maken ze setjes die bij een beroep horen. Die setjes gaan in kisten, die enkele keren per jaar door de landelijke organisatie van Gered Gereedschap worden opgehaald en verpakt in containers. Die gaan vervolgens naar de landen waar ze projecten voor uitvoeren. Dat kan een school zijn waar de leerlingen voor een technisch beroep worden opgeleid, of voor een timmerman of metselaar, die een eigen bedrijfje begint en zo geholpen wordt met een mooie start. “Het zijn wel veilige landen met een redelijk stabiele regering is”, zegt Van Zijderveld. Hij noemt Kenia, Ghana, Tanzania, Kameroen, Uganda en Malawi als voorbeelden. “Er zitten ook wel eens landen uit Midden-Amerika en AziĆ« bij.”

Vanuit Eibergen richten ze zich op gereedschap voor de beroepen timmerman, elektromonteur, metselaar, metaalbewerker en loodgieter. Alleen dit jaar al hebben ze zo 40 kisten met in totaal zo’n 3.000 stuks gereedschap afgeleverd voor hergebruik. Voorzitter Van Zijderveld heeft ook de getallen van de vier jaar daarvoor erbij gehaald. “Vanaf 2017 kom je dan bij elkaar op 175 kisten met samen 15.000 stuks gereedschap.”

Als je alles bij elkaar ziet is dat heel wat, weet Roeland. “Maar over heel Afrika gezien is het een druppel op de gloeiende plaat. Toch is dit beter dan geld sturen. Hiermee kun je wat opbouwen, geld is na een paar maanden op.”

Schuur leeghalen

Particulieren kunnen oud gereedschap inleveren bij onder meer bouwmarkten in de regio.

“Het gebeurt ook dat oudere mensen naar een verzorgingshuis gaan en dat ons wordt gevraagd om de schuur leeg te halen omdat het gereedschap toch niet mee kan”, zegt Roeland. “Dat mag wel vaker gebeuren, zoveel mensen kennen ons niet. Daardoor gaat veel verloren”, denkt Van Zijderveld. Gereedschap dat niet in projecten past verkopen ze soms via Marktplaats. Als het helemaal onbruikbaar is worden de metalen apart gehouden en verkocht. Met de opbrengst betalen vaste kosten zoals gas, elektriciteit en de gemeentelijke belastingen. “Nee, dat wordt niet kwijt gescholden. De gemeente steunt ons wel, we kregen 2.500 euro subsidie toen we de opslagruimte hierbij bouwden.”

Gered Gereedschap in de Achterhoek begon in 1985, toen Borculo in actie kwam om hulp te bieden aan Eritrea. Dat land was in de strijd voor onafhankelijk en zat met een groot vluchtelingenprobleem zat. Een deel van de oplossing was de verhuizing van vluchtelingen naar het zuiden, waar in korte tijd honderd leefgemeenschappen uit de grond werden gestampt. De Stichting Gered Gereedschap wilde helpen met het inrichten van eenvoudige smederijen en timmerwerkplaatsen. Een werkgroep in Borculo nam het op zich om een deel van het gereedschap te verzamelen.

Er kwam een tweede project in Eritrea, vervolgens een in Nicaragua. Daarna volgende er meer, inmiddels bestaat de werkgroep ruim 35 jaar.  “Het verpakken van het gereedschap in kisten gebeurde vanaf het begin met steun van de firma Meilink, de Borculose verpakkingsspecialist die ons nog altijd sponsort met het hout voor de kisten”, zegt Van Zijderveld.

Duurzame 100

Uit een vrij onverwachte hoek kwam op 10 oktober, de Dag van de Duurzaamheid, een bijzondere blijk van waardering. In de Duurzame 100 die dagblad Trouw dit jaar voor de dertiende keer publiceert, staat Gered Gereedschap op plek 58. Trouw zet in die ranglijst op een rij welke burgerinitiatieven van belang zijn voor een duurzame wereld. “Een mooie erkenning”, zeggen Roeland en Van Zijderveld, die geen idee hadden dat het vrijwilligerswerk waar ze zich al jaren voor inzetten kandidaat was. “Hopelijk helpt het ons ook aan wat meer bekendheid zodat meer mensen ons weten te vinden als ze van oud gereedschap af willen. Wij weten er wel een goede bestemming voor.”