[Barchem]

De hele dag reeën tellen, plantjes zoeken en door het bos lopen tijdens excursies. Dat is het beeld dat mensen hebben van een boswachter. Doreen Rugers is boswachter bij Staatsbosheer Achterhoek en ja, ze is het liefst buiten. Maar ze weet niet van ieder plantje de naam en zit vaak achter haar computer. Als Boswachter Publiek zoekt ze verbinding tussen natuur en mens. “Mevrouw! Wilt u uw hond aan de lijn doen?”

Tekst en foto’s: Feikje Breimer

“Kom maar naar de Flierdijk in Barchem,” stelt Doreen voor, “daar ligt Hagenbeek, één van de natuurgebieden van Staatsbosbeheer in de Achterhoek dat nog niet zo bekend is.” Iets voorbij nummer 3 aan de Flierdijk is een klein parkeerterrein ingericht, een man eet zijn lunch aan de picknicktafel. We volgen de gele route die met paaltjes is aangegeven. “Ik ben dan wel boswachter, maar hier is niet zoveel bos!” Doreen staat met haar rug naar een houtwal gekeerd en wijst voor zich uit over het lager gelegen grasland. “Op het oog lijkt dit op een wei, maar wanneer je goed kijkt, zie je veel meer kruiden, hier bloeien in het voorjaar de orchideeën.”

‘Per gebied zorgen we voor maatwerk in beheer en gebruik’

Ze bukt en haalt haar handen door iets wat lijkt op dik gras. “Nee, geen tussenschotje, dan is het denk ik Pitrus. Maar er zijn veel russen dus je vergist je snel. Mensen denken dat je als boswachter van alle plantjes, beestjes en paddenstoelen weet hoe ze heten, maar dat is dus niet zo. Maar het mooie is dat we met een heel team zijn en binnen dat team heeft iedereen weer specialisaties. Met elkaar weten we meer! Er is een ecoloog, iemand met veel kennis van bosbeheer.


‘Zie je dat ijzerfilmpje op het water? Als je het met een stokje kunt breken, is het inderdaad ijzer en geen olie waar het op lijkt. Een ijzerfilmpje kan geen kwaad.’

Het team in de Achterhoek bestaat uit elf personen en we beheren een gebied van 3.000 hectare. Bekende gebieden zijn de landgoederen Slangenburg en Ruurlo, maar er zijn veel kleine gebieden zoals waar we nu lopen. Echte pareltjes!”

Andere plek

Wie meer wil weten over het werk van een boswachter bij Staatsbosbeheer in de Achterhoek kan kiezen uit veel mooie gebieden, Doreen heeft een goede reden om een minder bekende parel te laten zien. “Net als in andere natuurgebieden is het bezoek aan de gebieden van Staatsbosbeheer door de coronamaatregelen toegenomen. Je ziet vooral meer bezoek op de minder gebruikelijke tijdstippen en mensen hebben de neiging steeds naar dezelfde bekende gebieden te gaan. Ik nodig mensen graag uit om eens een andere mooie plek te bezoeken.”

‘Loslopende honden springen vaak in het water en verspreiden zo de watercrassula’

Natuurgebied Hagenbeek bestaat vooral uit lager gelegen schrale graslanden en iets hoger gelegen houtwallen. De bovenste laag van het grasland is afgeschraapt waardoor orchideeën weer gaan bloeien. Regelmatig krijgt Doreen vragen over de manier van beheren. “Dat is een goed teken! Mensen willen meer weten wanneer het hen interesseert, soms zijn de vragen heel kritisch. Waarom zijn nou net die bomen langs de bosrand gekapt? Het gaat altijd om afwegingen, ieder gebied vraagt om maatwerk. Soms valt de keus uit ten gunste van bepaalde planten die de kans krijgen zich te ontwikkelen wanneer je de boom in de buurt kapt. Over de manier van maaien komen ook regelmatig vragen binnen. Ik heb zelf weleens een luchtfoto van Google bekeken en dan lijkt het net of er een dronken loonwerker aan het maaien is geweest. Maar dat is juist de bedoeling. Om het gebied in stand te houden,moetje een keer maaien, maar je wisselt dat af en zorgt er zo voor dat niet alles in één keer gladgeschoren wordt.”

Loslopende hond

In de verte loopt een vrouw met een loslopende hond. Doreen loopt in de richting van de vrouw en roept haar vanuit de verte toe. “Mevrouw! Wilt u uw hond aan de lijn doen!” De vrouw zwaait en heeft na een minuut inderdaad haar hond aan de lijn.

Op de parkeerplaats staat een informatiebord over natuurgebied Hagenbeek.

Doreen zucht een keer diep. “Mensen kunnen dat aanlijnen heel vervelend vinden, maar ook dat is niet voor niets. Er zijn ook andere wandelaars die helemaal niet houden van een loslopende hond op het pad. Loslopende honden verstoren het wild en in dit gebied verspreiden ze ongewild ook een heel vervelend plantje; watercrassula. Deze plant verdringt inheemse soorten en verspreidt zich sneller wanneer honden in het water springen en zo minieme deeltjes van de plant meenemen naar een volgende plek.”

Steeds afwegen

Staatsbosheer werkt met de drie B’s: Beschermen, Beleven en Benutten. Doreen legt uit dat zij en haar collega’s bij hun werk rekening houden met alle drie. “Zo beoordelen we ook steeds de manier waarop er in de gebieden ruimte is voor recreatie.” Doreen wijst voor zich uit langs het pad dat dwars door het weidegebied loopt.

“Je zou het strak langs de kant kunnen aanleggen, maar in het voorjaar wil je als wandelaar natuurlijk graag echt tussen de orchideeën staan. Zo maak je steeds een afweging. Waar is ruimte voor ruiters, mountainbikers of toch loslopende honden? Welk gebied is zo kwetsbaar dat je het helemaal afsluit? Per gebied zorgen we voor maatwerk en het is mijn werk om het publiek te informeren. Volgend jaar wil ik graag meer excursies organiseren.”