[Heelweg]

De agrarische sector staat al jaren in het middelpunt van de belangstelling, maar sinds de klimaatdiscussie is verbonden aan de uitstoot in de landbouw, lijkt het hek van de dam. Standpunten verharden zich en de boer lijkt de eeuwenoude binding met de samenleving te verliezen. Grondgebonden en tegelijkertijd natuurinclusief ondernemen vormen de nieuwe uitdaging. De boer moet dus letterlijk door de bomen het bos weer gaan zien, maar de vraag is hoe en of hem de tijd gegund wordt. Hij kan het ook niet alleen. Het gaat om ’naoberinclusief’ boeren.

Tekst en foto: Rob Weeber

Een eenduidig antwoord op beide vragen is lastig. Het ‘wanneer’ hangt vooral af van het tempo van veranderende wet- en regelgeving. Het ‘hoe’ kost ook tijd, maar hier heeft de ondernemer zelf een sterke hand in. Dat stelt althans de nieuw opgerichte boerenvereniging Vruchtbare Kringloop Achterhoek en Liemers (VKA).

Kringloopmodel

De VKA ging in 2014 als project van start op initiatief van LTO Noord. Doel was met elkaar kennis opdoen omtrent een nieuwe, grondgebonden bedrijfsvoering voor melkveehouders, gebaseerd op een kringloopmodel. De stip op de horizon is een win-winsituatie voor de boer en het milieu. Gedurende zes jaar werkten 350 boeren in de regio mee aan het vergaren van kennis en het verzamelen van data.

Partners van het project werden acht partijen die allemaal een eigen verantwoordelijkheid en belang in de sector en het landschap hebben. Dit zijn For Farmers, het Waterschap Rijn en IJssel, LTN Noord, LTO Noord Fondsen, FrieslandCampina, Vitens, de provincie Gelderland en de Rabobank.

Resultaten

In een overvolle zaal in de Radstake in Heelweg werd 23 januari een inspiratiebijeenkomst door de VKA gehouden. Centraal daarbij stonden de resultaten van zes jaar projectonderzoek onder leiding van Carel de Vries naar bedrijfsvoering op basis van kringloophuishouding.

Groot nieuws was ook dat de boerenvereniging VKA de komende drie jaar de steun van de partners van het project VKA behoudt. De boerenvereniging staat onder leiding van een heus boerenbestuur, onder meer met voorzitter John Koeleman, afkomstig van boerderij Goorman uit Geesteren en manager Fleur Brinke, opgegroeid op de boerderij in Beltrum en tegenwoordig programmamanager circulariteit voor de Wageningen Universiteit. Zij volgt Carel de Vries op.

Efficiënt

Koeleman is een van de 350 boeren die deelnam aan het project VKA. “Boeren betekent efficiënt melk produceren met behoud van landschap, waterkwaliteit en biodiversiteit. Veel maatschappelijke thema’s zijn verbonden met het boerenbedrijf, zoals fosfaatplafond, stikstofuitstoot, waterkwaliteit, grondgebondenheid en herstel biodiversiteit.”

Die veelheid aan thema’s kan volgens Koeleman nooit door één boer opgelost worden. “Het boerenbedrijf is daarvoor te complex. De discussie moet daarom gevoerd worden door alle belanghebbende sectoren, veehouders, akkerbouwers, loonwerkers, wetenschappelijk onderzoek, ketenpartijen, maatschappelijke organisaties en overheden. Door de vereniging van die sectoren in de VKA kunnen we die maatschappelijke thema’s omzetten naar praktische handvatten voor de individuele bedrijven. “

Het gaat om onderzoek en kennisdeling. Voor 2020 staan thema’s als ‘Koe en kringloop’ en ‘Gewasteelt zonder chemie?!’, ‘Natuurinclusieve landbouw’ en ‘Goed eiwit van eigen land’ op het programma, actuele thema’s als het gaat om kringlooplandbouw.

Blijven leren

De melkveesector staat voor grote veranderingen en het devies voor de betrokken ondernemers is blijven leren. “Wie stopt met leren, stopt met goed zijn”, geeft Henk Jolink aan, voorzitter van de stuurgroep VKA. Van en met elkaar leren, is precies wat de deelnemende partijen de afgelopen zes jaar hebben gedaan binnen de projectgroep VKA. Gevolg is dat de boerenvereniging nu zowel regionaal, landelijk en ook Europees op de kaart staat. De regio Achterhoek is zelfs als agro-innovatieregio aangemerkt.

Inzichten

In de afgelopen zes jaar zijn waardevolle inzichten verworven, zoals tussen fosfaatreductie en melkproductie bijvoorbeeld, tussen het aantal jongvee en de bedrijfsprestaties, tussen de hoeveelheid eiwit van eigen land (grondgebondenheid) en milieuprestaties en tussen de benuttingsgraad van meststoffen en de hoeveelheid stikstofuitspoeling.

Eind 2018 bleek bovendien dat de deelnemers al goed scoorden op de PlanetProof criteria van de Stichting Milieukeur, de stichting die de integrale duurzaamheid van melk beoordeelt. Met name met de uitstoot van ammoniak werden goede resultaten behaald.

De komende jaren worden de leeractiviteiten voortgezet en uitgebreid. De VKA organiseert studiegroepen, digitale, individuele leertrajecten, verdiepingsbijeenkomsten op specifieke thema’s en inspiratiebijeenkomsten. Ieder lid maakt de keuze die het beste bij hem of haar past. Het eigen bedrijf immers staat centraal.

In beweging komen

Wat blijft, is de ontmoeting. Die zorgt voor de inspiratie om verder te leren. Volgens Koeleman heeft de boer de eigen toekomst zelf in de hand. Dat betekent wel dat hij of zij in beweging moet komen en moet leren en snappen wat de volgende stappen zijn naar een bestaanszekere toekomst. Daarbij krijgt hij de ondersteuning van de VKA. “Boer, ontdek je eigen perspectief,” geeft hij als goede raad.

Na afloop van het programma werd de aanwezigen gevraagd hun voorkeur uit te spreken waarmee ze aan de slag wilden. De begrippen die het meest gekozen werden, waren kruidenrijk grasland en biodiversiteit. Hans Keuper beëindigde de avond. Speciaal voor deze gelegenheid had hij het kringlooplied bedacht met een toepasselijk refreineinde: “…..Den kringloop, den draejt veur iederene”

www.vruchtbarekringloopachterhoek.nl/vereniging

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.