[Doetinchem]

Relaties van Agem merken er weinig van, toch is de ambitie om een zelfstandige energieleverancier te worden een belangrijke stap voor de Achterhoekse energiecoöperatie. Achter de schermen wordt daar nu volop aan gewerkt.

Tekst: Gerard Menting Foto’s: Feikje Breimer

De naam van Agem dook dit jaar met regelmaat op in berichten over plannen voor zonnevelden, windmolens en zonnedaken. Het zijn projecten die moeten helpen in het streven van de Achterhoekse gemeenten om in 2030 het gebruik van fossiele brandstoffen te hebben uitgebannen. In totaal liggen er nu zo’n honderd projecten op tafel, zegt Guus Ydema. Sinds de oprichting in 2013 is hij directeur van Agem. “Daar vallen projecten van af en er komen nieuwe bij, ook van andere initiatiefnemers.”

De Achterhoekse energiecoöperatie is in 2013 opgezet op initiatief van acht Achterhoekse gemeenten, inclusief Montferland. De opdracht is om er aan bij te dragen dat we in 2030 alleen nog duurzame energie gebruiken die in de Achterhoek zelf duurzaam is opgewekt. Daarvoor mikt Agem op drie terreinen: energie besparen, opwekken en leveren.

Naast de gemeenten zijn ook 15 lokale burgerinitiatieven lid van de coöperatie. Er zijn inmiddels zo’n 30 collectieve zonnedaken, de postcoderoosprojecten. Ze exploiteren zelf zonnepanelen op daken van sporthallen, scholen, stallen of gemeentelijke gebouwen.

“We hebben al een behoorlijke slag geslagen”, zegt Ydema als hij terugkijkt naar de eerste jaren. “We begonnen met helemaal niets. Nu zijn er een heleboel Achterhoekers die de lokaal opgewekte energie afnemen.” Met circa 1.500 klanten heeft ruim 1 procent van de Achterhoekers gekozen voor energie via Agem. Daarnaast wordt ook geleverd aan bedrijven en gemeenten (lantaarnpalen, verkeerslichten, gebouwen).

Waarom zou je als bedrijf of particulier over moeten stappen naar Agem?

“Je krijgt dan voor een faire prijs groene elektriciteit. Een deel van onze duurzame energie komt van Achterhoekse bronnen en een deel kopen we nu nog in bij groene Nederlandse wind-, zon- of biomassabronnen. Je wordt dan ook mede-eigenaar van je eigen energievoorziening. We zitten voor klanten op hetzelfde prijsniveau als de andere aanbieders. Wat je krijgt, is deels een streekproduct, zoals Achterhoekse wijn. Lokale stroom heeft ook een gevoelswaarde, dat telt mee. We onderscheiden ons verder met een goede, persoonlijk klantenservice.”


Midden in het Achterhoekse landschap bij Gendringen zie je energieopwekkers waar je volgens Guus Ydema niet aan ontkomt: de zonnepanelen bij wijnboer Leon Masselink en in de verte de windmolens bij Netterden.

Van, voor en door de Achterhoek, zo presenteert Agem zich. Dat gevoel krijg je niet als je de protesten hoort wanneer de komst van zonnepanelen op agrarische grond bekend wordt.

“Als het projecten zijn die we zonder andere partners opzetten, voeren we vooraf uitgebreid gesprekken met omwonenden. In veel gevallen heb je nog ruimte om wat aan te passen. We willen voorkomen dat grote bedrijven van ver weg aan de knoppen zitten, zoals dat nu bij de fossiele energie het geval is. Dan blijven de lasten van bijvoorbeeld windmolens en grotere zonneparken voor de Achterhoek en verdwijnen de lusten naar elders. Daarom zet Agem in op lokale, Achterhoekse eigendom en zeggenschap. Wij ervaren dat een groot deel van de mensen begrip heeft en wil wel meedenken.”

Al een grondeigenaar of een ander bedrijf een zonneweide wil beginnen, is Agem daar toch ook bij betrokken?

“Daar loopt het vaak lastiger omdat mensen al posities hebben ingenomen. Als een projectidee concreet genoeg is, kunnen we in contact treden met omwonenden om mogelijkheden, wensen en bezwaren te bespreken. Wij zijn erbij omdat bij die projecten een eis of een criterium is dat zowel voor eigendom als voor zeggenschap 50 procent in de Achterhoek blijft. Daarmee voorkom je dat een project kan worden doorverkocht zoals windpark Netterden. Dat is nu in handen van een Japanse investeerder.”

Zonnedaken storen minder in het landschap dan windmolens en zonneparken. Waarom kiezen we daar niet voor?

“Om de energietransitie voor elkaar te krijgen moeten er zonneparken en windmolens bij komen, anders lukt het niet. Mensen zeggen: doe dan alleen zonnedaken, maar dat is bij lange na niet genoeg. Daarmee bereik je hooguit tien procent van de huidige stroombehoefte. Vergeet niet dat de vraag de komende jaren toeneemt door elektrisch rijden en afkoppelen van gas. Dan heb je drie tot vier keer zoveel elektriciteit nodig. Om te kunnen voldoen aan onze eigen energiebehoefte hebben we dus een goede mix nodig van verschillende bronnen. Zoveel mogelijk zon op dak en daarnaast een combinatie van zonnevelden en windmolens.”

‘Om de energietransitie voor elkaar te krijgen, zijn alleen zonnedaken bij lange na niet genoeg’

Terugleveren van zelf opgewekte energie aan het netwerk van Liander lijkt steeds meer een probleem te worden. Moet ik straks zelf een accu neerzetten om elektriciteit op te slaan?

“Daar zijn veel ontwikkelingen gaande, dat kan in de toekomst inderdaad een van de oplossingen zijn. Thermische opslag met behulp van de warmtepomp kan ook. Ik heb een collega die gebruik maakt van een warmwatertank die hij in de tuin heeft ingegraven. Het opslaan en later terugwinnen van elektriciteit kan ook met ijs.

Problemen met terugleveren van elektriciteit kom je tegen in de hele Achterhoek. We kijken samen met de provincie en de netbeheerder Liander naar mogelijkheden om oplossingen te bieden. Bijvoorbeeld door een maximum in te stellen, zodat je niet alle capaciteit verbruikt maar je buurman ook nog kan leveren. Daar doen we nu onderzoek naar. Uiteindelijk is het een tijdelijk probleem, maar vergroten van de capaciteit bij Liander kost tijd, je bent vijf tot tien jaar verder voor alle kabels er liggen, transformatoren zijn aangepast en vergunningen zijn geregeld.”