Tekst en foto’s: Feikje Breimer

Neus Maria en vinger Jezus weer als nieuw

Fons aait de neus van Maria, na zijn restauratie is hij weer perfect. Foto: Feikje Breimer

[Kranenburg]

Engelen breken vaker een vleugel dan je zou verwachten en Maria stoot regelmatig haar neus akelig. Beelden van gips zijn kwetsbaar weet menig pastoor die met de handen in het haar zit wanneer er een heilige in gruzelementen ligt. Fons Rouwhorst en Ineke Heinen bieden redding. Dat begon allemaal met het vingertje van Jezus en een ingeving. Of die goddelijk was? Je zou het bijna geloven in het Heiligenbeeldenmuseum.

De keus van een aantal vrijwilligers om twintig jaar geleden te starten met een museum voor heiligenbeelden in de Antoniuskerk past uitstekend bij de heilige Antonius van Padua. De heilige voor hopeloze en verloren zaken is als beeld terug te vinden in het museum tussen 1600 andere heiligen, engelen en vele variaties van Jezus, Maria en Jozef. Bij de inrichting van exposities of het verplaatsen voor wisselexposities gaat er weleens iets mis. Fons was als handige buurman al snel in beeld bij de vrijwilligers van het museum.

Gebroken vinger 

Een professionele restaurateur was veel te kostbaar voor het beschikbare budget, maar Fons is handig. Zou hij misschien het afgebroken vingertje van Jezus willen repareren?
Fons herinnert het zich nog goed. “Voor een collega op school had ik een aantal gipsen dierfiguren opgeknapt en deze Jezus was ook van gips. Maar het gips werkte niet mee, ik dacht letterlijk ‘hoe krijg ik dit in godsnaam voor elkaar!’ en als bij ingeving knipte ik een stukje van mijn haar af en verwerkte dat in het gips. Het vingertje bleef keurig zitten. Ik ben helemaal niet gelovig en ga niet naar de kerk maar als er een hemel bestaat, dan weet ik zeker dat Petrus tegen mij zegt ‘Loop maar door!’ zoveel heiligenbeelden heb ik inmiddels gerepareerd.” Fons grinnikt en knikt naar Ineke die naast hem zit; zij zorgt als enthousiast amateur kunstschilder voor de juiste kleuren op de gerepareerde beelden.

De afgelopen twintig jaar restaureerden ze niet alleen de beelden uit de collectie van het museum maar wisten pastoors en particulieren het stel te vinden bij ernstige schade. Fons laat de foto zien van een knikengel. “Een koster belde mij op, één van de koorleden was in de kerststal gevallen. Bovenop de knikengel. Een knikengel houdt een spaarpot omhoog voor giften. Wanneer je een muntje geeft, knikt de engel dankbaar.” Op de foto ligt het knikmechanisme tussen ontelbaar veel stukken en brokken.

‘Vaak komen verschillende heiligen uit dezelfde gietmal’

Met engelengeduld puzzelde Fons alle onderdelen weer aan elkaar, nu knikt de engel weer in de kerststal. “Weet je dat in een kerststal Maria altijd links van de kribbe hoort te staan en Jozef rechts?” legt hij uit. “Wat rechts staat, is belangrijker in Gods ogen dan wat links staat, was vroeger het idee.”

Volmaakte neus

Ineke en Fons aan weerszijde van de door hen gerestaureerde heilige Antonius van Padua. Foto: Feikje Breimer

Fons weet hoe dat komt. “Ze is niet goed uit de mal gekomen. Veel gipsen heiligenbeelden werden gegoten in een mal. Voor sommige series van verschillende heiligen werd dezelfde mal gebruikt, soms merk je dat aan een hoofd dat niet lijkt te passen bij de romp. Deze Maria is uit de mal gekomen terwijl haar voeten nog niet goed waren. Dan heeft iemand ze alsnog wat proberen te vormen.”

Ineke en Fons halen vooral voldoening uit het helpen van particulieren. Zo was er de poetsvrouw die met tranen in haar ogen een Jezusbeeld langs bracht. Tijdens haar werk had ze het beeld kapot laten vallen. Ineke: “Het is een hobby voor ons, als iemand komt met veel geld ‘maar morgen moet het klaar’ dan doen we dat niet. Maar dat we de poetsvrouw konden helpen is geweldig. Hoe waardevoller het beeld voor iemand persoonlijk is, hoe leuker het is om te helpen.” Of Ineke nu een sokkel bijtipt, de baard van Jozef verft of de vleugels van een engel maakt niet uit, de uitdaging zit in het vinden van de juiste kleur.

Ze laat een foto zien van een engel met gipsen vleugels, door haar verfwerk lijken ze van marmer. “Bruin dekt maar half en wit pakt ook niet, met sommige beelden ben ik twee dagen bezig. Bij deze vleugels heb ik witte en grijze verf gebruikt en een beetje zilver, nu lijkt het of ze van parelmoer zijn.”

Het museum is gevstigd in de de Antoniuskerk in Kranenburg. Foto: heiligenbeeldenmuseum.nl

Kerstgroepen

Van zondag 6 december tot en met zondag 10 januari maken de meeste heiligenbeelden in het museum plaats voor de ongekend grote collectie kerstgroepen. Deze jaarlijkse traditie biedt steeds andere verzamelaars de gelegenheid hun collectie te tonen. Dit jaar tonen vrijwilligers Riet Rutting en Joop Arends die van hen. Riet Rutting verzamelt vooral groepen uit landen met een rijke kersttraditie, zoals Duitsland, Italië en Oostenrijk. De materialen hout, glas, porselein, tin, terracotta en gips komen veel voor. De belangstelling van Joop Arends gaat vooral uit naar afbeeldingen van de Heilige Familie, zoals Jozef en de zwangere Maria, Jozef en Maria-met-Jezus-op-haar-rug en Maria en Jozef, liggend bij het kindje Jezus in de kribbe.
In verband met de coronamaatregelen is het museum iedere dag geopend (behalve Eerste Kerstdag en Nieuwjaarsdag) van 10.30 uur tot 17.00 uur. Reserveren verplicht.

www.heiligenbeeldenmuseum.nl